Trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam hiện nay có 1417 địa điểm có di tích thờ cúng các Vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương. Trên địa bàn Phú Thọ nói riêng và cả nước nói chung, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là đặc trưng trong tín ngưỡng dân gian của dân tộc Việt Nam.
Tín ngưỡng ấy đã ăn sâu vào máu thịt của từng người con mang trong mình dòng máu Lạc-Hồng với truyền thuyết cùng sinh ra từ một bọc trăm trứng nặng sâu tình nghĩa “đồng bào”.
Ý thức thờ chung một vị Vua Tổ ấy, đã ngày một thấm sâu trong tâm thức dân gian và hun đúc thành truyền thống văn hoá mang đậm bản sắc của dân tộc Việt Nam được thử thách qua bao “biến cố thăng trầm” trong suốt tiến trình của lịch sử dựng nước và giữ nước của người dân.
Truyền thống quý báu đó thấm sâu vào trong tâm khảm của mỗi người “Con Dân Đất Việt”, trở thành biểu tượng tâm linh làm sáng lên đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của thế hệ con cháu các Vua Hùng hôm nay và cả mai sau.
Trong sâu thẳm tâm thức của mỗi người dân Việt Nam từ bao đời nay, Vua Hùng là Vị Tổ đã có công dựng nên quốc gia Văn Lang – Nhà nước đầu tiên, sơ khai của dân tộc Việt Nam. Vua Hùng chính là nguồn gốc Tổ Tiên chung của cả dân tộc Việt Nam. Bác Hồ đã tổng kết và khái quát thành chân lý của dân tộc: “Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Vào lúc 12 giờ 9 phút ngày 6-12-2012 (18 giờ 9 phút giờ Việt Nam), hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ đã được Ủy ban liên chính phủ về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, tại kỳ họp lần thứ 7 diễn ra ở trụ sở UNESCO tại Thủ đô Pa-ri (Pháp).
Hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ không chỉ đáp ứng được cả năm tiêu chí của một di sản văn hoá phi vật thể do thế giới quy định tại Công ước 2003, mà còn được các chuyên gia tư vấn văn hoá đánh giá rất cao.
Nghị quyết của UNESCO đánh giá Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương bao gồm các nghi lễ, sản vật cúng tiến, hành hương về nguồn và một loạt các hoạt động được tổ chức trong một trăm làng ở tỉnh Phú Thọ (cũ) và các nơi khác trong cả nước, thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tổ tiên và từ đó nâng cao lòng tự hào dân tộc và gắn kết cộng đồng.
Việc ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vào di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ góp phần quan trọng vào việc công nhận tầm quan trọng của nghi lễ thờ cúng tổ tiên ở nhiều nước khác, qua đó khuyến khích cộng đồng thừa nhận sự tương đồng, đồng thời tạo điều kiện cho sự thúc đẩy tôn trọng đa văn hoá.
Tìm hiểu thêm: Đất nghĩ trang Hoa viên Bình Dương 2026
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, tỉnh Phú Thọ và các ngành, các cấp đã và đang tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản. Điều đó không chỉ có ý nghĩa pháp lý để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, củng cố khối đoàn kết, đại đoàn kết toàn dân, thực hiện chương trình phát triển kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh mà còn là cam kết của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với UNESCO trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa này. Với sự đồng thuận của các cấp, các ngành, đặc biệt là cộng đồng dân cư đã và đang sinh sống tại di sản văn hóa, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ đã và đang được bảo tồn và truyền trao từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên sức mạnh tổng hợp để phát triển toàn diện đất nước.
TS Hồ Văn Tường
Xem thêm: Lễ Giỗ Tổ Về Thăm “Cây Đa Hồn Việt”
